Đèn Exit Và Đèn Sự Cố Trong Công Trình: Vì Sao Cần Kiểm Tra Định Kỳ?

Đèn Exit và đèn sự cố là nhóm thiết bị nhỏ nhưng rất quan trọng trong an toàn công trình. Chúng thường được lắp tại hành lang, cầu thang thoát hiểm, cửa thoát nạn, tầng hầm, văn phòng, nhà xưởng, trung tâm thương mại, trường học và các khu vực có yêu cầu thoát nạn rõ ràng.

Trong điều kiện bình thường, nhiều người ít để ý đến các thiết bị này. Tuy nhiên khi mất điện, cháy nổ, khói dày hoặc sự cố khẩn cấp xảy ra, đèn Exit và đèn sự cố giúp người bên trong công trình xác định hướng thoát nạn và di chuyển an toàn hơn.

Vì vậy, kiểm tra định kỳ không chỉ là việc bảo trì thiết bị, mà còn là một phần quan trọng của công tác vận hành an toàn trong tòa nhà.

1. Đèn Exit và đèn sự cố là gì?

Đèn Exit là đèn chỉ dẫn thoát nạn. Thiết bị này thường hiển thị chữ EXIT, LỐI THOÁT, mũi tên hoặc biểu tượng người chạy để chỉ hướng thoát nạn. Đèn Exit giúp người trong công trình nhanh chóng tìm được lối ra khi có sự cố.

Đèn sự cố là đèn chiếu sáng tạm thời khi nguồn điện chính bị mất. Đèn thường dùng pin sạc tích hợp hoặc nguồn dự phòng để chiếu sáng khu vực hành lang, cầu thang, phòng kỹ thuật hoặc lối thoát nạn.

Hai loại đèn này có chức năng khác nhau nhưng thường được kiểm tra cùng nhau trong công tác bảo trì định kỳ.

Hình 1. Đèn Exit và đèn sự cố thường được bố trí gần cửa thoát nạn, hành lang hoặc cầu thang.

2. Vì sao cần kiểm tra định kỳ?

Đèn có thể nhìn bình thường khi có điện, nhưng lại không hoạt động khi mất điện do hỏng pin, chai pin, lỗi mạch sạc, hỏng bóng LED, lỏng dây hoặc tiếp điểm không ổn định. Đây là lý do phải kiểm tra định kỳ thay vì chỉ quan sát bằng mắt.

·        Đảm bảo đèn hoạt động khi mất điện hoặc khi xảy ra sự cố.

·        Giúp người trong công trình nhận biết hướng thoát nạn nhanh hơn.

·        Giảm rủi ro hoảng loạn, đi sai hướng hoặc không tìm được lối ra.

·        Phát hiện sớm pin yếu, bóng yếu, đèn mờ, lỗi sạc hoặc lỗi kết nối.

·        Giúp công trình duy trì tình trạng vận hành an toàn và dễ kiểm soát hồ sơ bảo trì.

Hình 2. Hành lang công trình cần hệ thống chỉ dẫn thoát nạn rõ ràng và dễ nhận biết.

3. Dấu hiệu cho thấy cần kiểm tra ngay

·        Đèn Exit không sáng, sáng mờ hoặc chập chờn.

·        Đèn sự cố chỉ sáng rất yếu hoặc không sáng khi nhấn TEST.

·        Đèn báo sạc, đèn báo lỗi hoặc đèn trạng thái hoạt động bất thường.

·        Thời gian sáng khi mất điện giả lập ngắn hơn nhiều so với trước.

·        Vỏ đèn ố vàng, nứt, thấm nước hoặc bám bụi nặng.

·        Dây nguồn, jack pin hoặc cầu nối bên trong có dấu hiệu lỏng, oxy hóa hoặc cháy sém.

·        Khu vực lắp đặt thay đổi công năng nhưng chưa kiểm tra lại hướng chỉ dẫn thoát nạn.

4. Cách kiểm tra định kỳ đơn giản

Khi kiểm tra đèn Exit và đèn sự cố, không nên chỉ nhìn xem đèn có sáng hay không. Cần kiểm tra cả chức năng chuyển sang nguồn pin, độ sáng, thời gian duy trì và tình trạng kết nối bên trong nếu có dấu hiệu bất thường.

Bước 1. Nhấn nút TEST hoặc mô phỏng mất điện ngắn để kiểm tra đèn có chuyển sang chế độ pin hay không.

Bước 2. Quan sát độ sáng của đèn Exit và đèn sự cố. Đèn phải đủ sáng, rõ chữ, rõ mũi tên và không nhấp nháy bất thường.

Hình 3. Kiểm tra nhanh bằng nút TEST giúp phát hiện pin yếu, bóng yếu hoặc đèn không chuyển chế độ.

Bước 3. Kiểm tra thời gian sáng của đèn theo yêu cầu thiết kế, hồ sơ PCCC hoặc thông số nhà sản xuất. Với công trình đang vận hành, nên ghi nhận thời gian sáng thực tế để theo dõi suy giảm pin theo thời gian.

Hình 4. Ghi nhận thời gian sáng giúp đánh giá tình trạng pin và khả năng duy trì chiếu sáng khi mất điện.

Bước 4. Kiểm tra kết nối nguồn, dây dẫn, jack pin, cầu đấu và tình trạng bên trong hộp đèn nếu đèn báo lỗi hoặc hoạt động chập chờn.

Bước 5. Kiểm tra pin. Pin phồng, rò, nóng bất thường hoặc thời gian sáng giảm mạnh là dấu hiệu cần thay thế.

Hình 5. Pin dự phòng là bộ phận cần kiểm tra khi đèn sáng yếu hoặc thời gian hoạt động bị giảm.

5. Tần suất kiểm tra khuyến nghị

Tần suất dưới đây là khuyến nghị vận hành của LTQ để đội kỹ thuật dễ theo dõi. Khi áp dụng cho công trình cụ thể, cần đối chiếu thêm hồ sơ PCCC được duyệt, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu của đơn vị quản lý.

 

6. Những lỗi thường gặp

·        Pin chai hoặc hết dung lượng làm đèn chỉ sáng được thời gian rất ngắn.

·        Đèn vẫn sáng khi có điện nhưng không sáng khi mất điện do hỏng mạch sạc hoặc pin.

·        Đèn Exit bị mờ, chữ không rõ, mũi tên sai hướng hoặc bị che khuất.

·        Đèn sự cố bị lệch hướng chiếu, không chiếu vào lối đi cần thiết.

·        Vỏ đèn nứt, thấm nước hoặc lắp ở vị trí ẩm làm giảm tuổi thọ thiết bị.

·        Không có nhật ký kiểm tra nên khó chứng minh tình trạng bảo trì định kỳ.

7. Khi nào cần thay pin hoặc thay đèn?

Nên cân nhắc thay pin khi đèn sáng yếu, thời gian sáng dự phòng giảm rõ rệt, pin bị phồng, rò dịch hoặc nóng bất thường. Nếu thay pin nhưng đèn vẫn lỗi, cần kiểm tra thêm mạch sạc, bóng LED, dây nguồn và bo điều khiển.

Nên thay đèn mới khi vỏ đèn nứt, mặt đèn ố mờ không còn rõ ký hiệu, bo mạch hư, linh kiện không còn thay thế phù hợp hoặc đèn không đáp ứng yêu cầu sử dụng của công trình.

8. Vật tư thường liên quan

·        Đèn Exit / đèn chỉ dẫn thoát nạn.

·        Đèn sự cố / đèn chiếu sáng khẩn cấp.

·        Pin sạc dự phòng phù hợp model đèn.

·        Bóng LED, bo sạc, jack pin, cầu đấu, dây nguồn.

·        Ống luồn dây, domino, đầu cos nhỏ và vật tư đấu nối.

·        Tem kiểm tra, nhật ký bảo trì và checklist nghiệm thu nội bộ.

9. Kết luận

Đèn Exit và đèn sự cố là thiết bị nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thoát nạn trong công trình. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm pin yếu, đèn mờ, lỗi sạc, đứt dây hoặc tình trạng lắp đặt không còn phù hợp.

Với tòa nhà, văn phòng, căn hộ dịch vụ, nhà xưởng, shop nhỏ hoặc công trình thương mại, LTQ khuyến nghị đưa đèn Exit và đèn sự cố vào checklist bảo trì định kỳ. Làm đúng từ đầu giúp hệ thống luôn sẵn sàng khi cần và giảm rủi ro trong vận hành.

Ghi chú tiêu chuẩn tham khảo

Khi triển khai cho từng công trình cụ thể, cần đối chiếu hồ sơ PCCC được duyệt và các quy định/tiêu chuẩn hiện hành. Tài liệu tham khảo chính: QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023; TCVN 13456:2022 về phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn; TCVN 3890:2023 về trang bị, bố trí phương tiện PCCC cho nhà và công trình.